Hôm 30 tháng 7, hai bài đã lên site chấm ra 67 trên 100. Cả hai rớt đúng năm mục giống hệt nhau. Bộ chấm điểm bài chuẩn SEO của site này chạy ngay cạnh editor trong admin panel. Nó vừa nói thẳng rằng hai bài đó không khai báo nổi chúng đang viết về cái gì.
Bộ đếm đo được những gì
Nó không đọc bài. Nó đối chiếu focus keyword với từng chỗ mà một trang phải tự khai báo. Danh sách gồm meta title, meta description, slug, alt ảnh bìa, đoạn mở đầu, tiêu đề phụ và thân bài.
Ngưỡng của nó cứng và cụ thể:
- Thân bài dưới 300 chữ thì ăn cảnh báo.
- Mật độ từ khoá phải nằm giữa 0.5% và 2.5%.
- Meta title dài 15 tới 60 ký tự.
- Meta description dài 120 tới 160 ký tự.
- Câu trung bình không quá 25 chữ, và không câu nào quá 30 chữ.
- Đoạn không quá 150 chữ, cứ khoảng 300 chữ phải có một tiêu đề phụ.
Ngưỡng 300 chữ chỉ là sàn của máy. Tờ luật viết bài của site này đòi tối thiểu 1200 chữ. Con số máy chấp nhận thấp hơn hẳn con số mình thật sự phải viết.
Mỗi mục nặng nhẹ khác nhau
Điểm không phải số mục đã qua chia cho tổng số mục. Mỗi mục mang một trọng số riêng, và điểm cuối là phần trọng số đã đạt.
Từ khoá trong đoạn mở đầu nặng gấp đôi liên kết ngoài. Có mục rớt hẳn thì mất sạch trọng số, có mục chỉ bị cảnh báo và vẫn còn được nửa. Vì vậy hai bài rớt cùng số mục vẫn có thể ra hai con điểm khác nhau.
Mình mất một lúc mới chịu tin chỗ này. Nhìn danh sách năm dòng đỏ rồi nhẩm trong đầu là ra sai số.
Bộ đếm thứ hai đo độ dễ đọc
Điểm SEO và điểm dễ đọc là hai bảng riêng. Bảng thứ hai không quan tâm từ khoá, nó chỉ đo nhịp câu và độ dày của đoạn.
Chỗ này có một cái bẫy mình ăn đủ mấy lần. Bộ đếm cắt câu tại dấu chấm, mà tiêu đề phụ thì không có dấu chấm. Nên tiêu đề bị dính luôn vào câu ngay sau nó.
Hậu quả là một tiêu đề dài cộng câu mở đoạn dài thành một câu quá 30 chữ. Đọc bằng mắt thì chẳng có câu nào dài cả. Vì vậy mọi tiêu đề phụ trong bài này đều ngắn, và câu đầu mỗi mục cũng ngắn.
Chấm điểm bài chuẩn SEO không đo thứ hạng
Con số này không phải thứ hạng. Nó trả lời đúng một câu: trang có tự nói rõ nó viết về cái gì hay không.
Bộ đếm không biết bài đúng hay sai, cũng không biết người đọc ở lại được bao lâu. Một bài rỗng khai báo đủ vẫn ăn 100 điểm ngon lành. Google mô tả thứ họ muốn xếp hạng trong tài liệu về nội dung hữu ích. Gần như toàn bộ tiêu chí ở đó nằm ngoài tầm nhìn của một bộ đếm.
Nên mình dùng nó như cái cân trong bếp. Cân báo đúng số gram bột thì cũng không có nghĩa bánh sẽ ngon.
Hai bài rớt cùng một kiểu
Hai bài đó là Claude Code là gì và Payload CMS là gì. Danh sách đỏ của chúng trùng nhau từng dòng.
Từ khoá chính vắng mặt trong meta description. Vắng trong slug. Vắng trong alt ảnh bìa. Vắng luôn trong đoạn mở đầu. Và mật độ từ khoá ra đúng 0.0%, nghĩa là cụm đó không xuất hiện lấy một lần trong cả thân bài.
Nguyên nhân tầm thường tới mức khó chịu. Một phiên làm việc trước đó đổi focus keyword của hai bài, rồi không đổi thêm bất cứ chỗ nào khác. Cái ô focus keyword nằm riêng một góc, đổi nó xong thì bài trông vẫn y nguyên. Chấm điểm bài chuẩn SEO là việc duy nhất nhìn ra được cái lệch đó.
Sửa bốn mục, lên 94
Mình sửa bốn chỗ. Meta description, alt ảnh bìa, đoạn mở đầu, rồi rải từ khoá vào thân bài cho mật độ rơi vào khoảng hợp lệ. Cả hai bài lên 94.
Phần việc không khó, chỉ là phải ngồi làm. Cái tốn thời gian là đọc lại từng bài để tìm chỗ nhét từ khoá vào mà câu vẫn còn nghe được như người viết. Nhét bừa thì mật độ đẹp, câu văn gãy.
Mục thứ năm mình để đỏ
Mục còn lại là từ khoá trong slug. Sửa nó được thêm sáu điểm, và mình không sửa.
Hai bài đó đang chạy trên site thật. Repo này chưa có cơ chế redirect. Đổi slug là mọi link đang trỏ tới bài cũ chết ngay hôm đó, kể cả link mình đã đặt trong các bài khác.
Sáu điểm trên một bộ đếm tự viết không mua nổi cái giá đó. Mục này sẽ đỏ mãi trong bảng, và mình để nguyên. Nếu bạn cũng dựng bộ chấm riêng, hãy chuẩn bị tinh thần cho vài dòng đỏ vĩnh viễn kiểu này.
Cái alt nói dối hơn một ngày
Lúc sửa alt ảnh bìa của bài Payload, mình mở ảnh ra nhìn cho chắc. Alt cũ ghi đó là ảnh một admin panel.
Ảnh thật là một băng chuyền có ba khung cửa trống, cuối băng chuyền là một cái máy dập. Không dính dáng gì tới admin panel.
Cái sai đó nằm im từ lúc bài lên tới hôm mình sửa, không ai báo. Lý do rất đơn giản: alt sai là thứ vô hình với người mắt sáng. Nó chỉ lộ ra cho người dùng screen reader và cho máy đọc trang.
Mình tìm ra nó không phải nhờ đi soi alt. Mình tìm ra vì bộ đếm bắt mình chạm tay vào đúng dòng đó để gỡ một mục đang đỏ.
Ban đầu mình chỉ nhìn con số
Ban đầu mình tưởng giá trị của bộ chấm nằm ở con số cuối bảng. Hoá ra giá trị của nó nằm ở chỗ khác hẳn: nó bắt mình viết meta description trước khi bấm publish.
Trước khi có nó, ô meta description là ô mình bỏ trống rồi quên. Bỏ trống thì đoạn hiển thị ngoài kết quả tìm kiếm do máy chọn hộ, và mình mất quyền chọn câu nào đại diện cho bài.
Bây giờ mình nhìn danh sách mục rớt nhiều hơn nhìn điểm. Điểm 94 hay 100 không nói gì, còn dòng "thiếu từ khoá trong alt" thì chỉ thẳng vào việc phải làm.
Cách mình chạy bộ đếm bây giờ
Thứ tự đổi lại. Chốt focus keyword trước, viết slug theo nó, rồi mới viết bài.
Chấm điểm bài chuẩn SEO lúc bài còn là draft thì sửa gì cũng chỉ mất vài phút. Chấm sau khi bài đã lên thì có mục sửa được, có mục thì không, đúng như cái slug ở trên. Toàn bộ quy trình từ chốt từ khoá tới lúc bấm publish mình kể trong bài quy trình để AI viết bài chuẩn SEO.
Bài bạn đang đọc cũng đi qua đúng bộ đếm đó trước khi lên, và nó ăn 100 điểm vì slug của nó chứa sẵn từ khoá. Đó là ưu thế của một bài chưa từng lên site.
Ai không nên chấm điểm bài chuẩn SEO kiểu này
Bộ đếm này giả định mỗi bài nhắm đúng một cụm từ khoá. Bài nào không có cụm đó thì nó chấm ra một con số vô nghĩa, và bạn nên tắt nó đi cho đỡ vướng mắt.
Cách này cũng hỏng khi bạn lấy điểm làm mục tiêu. Rải từ khoá cho đủ mật độ là việc dễ nhất trong bảng, và bài rải xong đọc rất chán. Mình chưa tìm được cách nào bắt máy phát hiện chuyện đó, nên phần này vẫn phải đọc bằng mắt.
Các ghi chép cùng loại mình để ở chủ đề Ghi chép.
Nếu blog của bạn chưa có chỗ nào đếm được, hãy bắt đầu bằng đúng một con số: số bài có meta description khác rỗng. Con số đó đủ xấu để bạn muốn sửa ngay trong hôm nay.
