Hôm nay mình sẽ hướng dẫn anh em cách dùng Gemini hiệu quả qua việc tạo Gem để biên tập nội dung theo giọng riêng. Sau khi đọc xong, anh em sẽ biết chỗ nhập hướng dẫn biên tập, cách thêm file mẫu cho Gem tham khảo và cách thử kết quả để chỉnh giọng văn trước khi bấm lưu.
Mình soạn hướng dẫn này từ tài liệu hỗ trợ chính thức, và mình chưa tự chạy thử các thao tác. Với Gem, anh em có thể đặt hướng dẫn riêng để Gemini trả lời phù hợp hơn với công việc cần làm.
Bước một: Anh em chọn loại bài và mở trang tạo Gem
Anh em chọn loại bài cần biên tập trước khi tạo Gem. Mình lấy bài chia sẻ công việc làm ví dụ, để anh em hình dung cách giao việc cho Gem và cách kiểm tra kết quả biên tập sau khi thêm file mẫu vào đó. Tài liệu không hướng dẫn riêng cho kiểu bài này, nên anh em cần sửa mẫu theo việc mình làm.
Anh em mở gemini.google.com trên trình duyệt, nhìn bên trái, bấm Explore Gems rồi bấm New Gem. Nguồn chỉ nói tạo Gem được trên bản web của Gemini nên mình hướng dẫn bản web.
Anh em đặt tên Gem theo việc nó làm, ví dụ “Biên tập bài blog”, rồi dán hướng dẫn vào ô instructions. Phần instructions là ô anh em ghi cách Gem cần trả lời.
Anh em ghi cách xưng hô và cách nhận xét vào instructions. Anh em ghi luôn cách trình bày kết quả, ví dụ nhận xét chung trước, rồi đến sửa câu, rồi góp ý cấu trúc. Nhờ vậy khi đọc kết quả, anh em biết chỗ nào là nhận xét chung, chỗ nào là sửa câu để kiểm tra từng phần.
Với bài chia sẻ công việc, anh em có thể yêu cầu giữ cách giải thích bằng ví dụ cụ thể, để người đọc hình dung việc cần làm qua tình huống trong bản thảo. Với nội dung thương hiệu, anh em có thể yêu cầu Gem giữ cách xưng hô y như trong các file mẫu.
Bước hai: Anh em viết hướng dẫn biên tập
Tài liệu gợi ý anh em viết instructions theo bốn phần: Persona (vai trò), Task (việc cần làm), Context (thông tin nền) và Format (cách trình bày kết quả). Anh em không cần dùng hết các phần đó trong hướng dẫn, vì tài liệu ghi rằng dùng vài phần cũng giúp nó trả lời sát yêu cầu hơn.
Câu “viết cho tự nhiên” chưa cho Gem biết cách xưng hô. Anh em ghi rõ luôn, ví dụ: xưng “mình”, gọi “anh em”. Anh em nên ghi thêm kiểu nhận xét mình muốn nhận, chẳng hạn sửa từng câu kèm lý do, để lúc đọc kết quả còn biết Gem đã sửa câu nào và vì sao sửa.
Ở phần Persona, anh em giao Gem việc biên tập tiếng Việt. Phần Task, anh em nhờ nó sửa từng câu, giải thích lý do sửa, và góp ý cấu trúc nếu bản thảo cần sắp xếp lại ý.
Phần Context, anh em ghi mình đang viết cho ai và người đọc cần hiểu gì sau khi đọc bài. Phần Format giúp anh em đọc và kiểm tra kết quả dễ hơn.
Ví dụ biên tập trong tài liệu có việc sửa lỗi chính tả, ngữ pháp, phong cách và cấu trúc bài. Mẫu dưới đây là mình tự soạn, dựa trên ví dụ Writing editor trong tài liệu, anh em sửa lại cho hợp việc của mình.
Bạn là người biên tập nội dung tiếng Việt, hãy giữ cách xưng hô mình và anh em trong bài. >Bạn hãy sửa từng câu cần chỉnh và giải thích cụ thể vì sao cách sửa đó giúp bài dễ hiểu hơn. >Bạn hãy tham khảo các file mẫu được thêm vào để hiểu phong cách viết và cách trình bày mình muốn giữ. >Bạn hãy trình bày nhận xét chung trước, rồi tách phần sửa câu và phần góp ý cấu trúc để mình dễ kiểm tra. >Bạn hãy hỏi mục tiêu của bài và kiểu phản hồi mình cần nếu thông tin mình gửi chưa rõ.
Anh em dán đoạn mẫu trên vào ô instructions, rồi thay cách xưng hô, loại bài và cách nhận xét cho đúng việc biên tập anh em cần làm. Anh em đọc lại hướng dẫn để kiểm tra việc biên tập. Anh em thay yêu cầu chung chung bằng việc cần chỉnh sửa.
Anh em chưa biết bắt đầu thì ghi mục tiêu vào instructions. Anh em ghi một hai câu mô tả mục tiêu trước, rồi bấm nút Use Gemini to re-write instructions để nhờ Gemini viết lại hướng dẫn.
Anh em đọc phần Gemini viết lại rồi sửa cho đúng ý. Anh em chỉnh xong instructions rồi mới bắt đầu thêm file mẫu.
Bước ba: Anh em thêm file mẫu
Anh em thêm file mẫu để Gem tham khảo lúc biên tập. Mình gợi ý anh em chọn file mẫu có cách xưng hô mình muốn giữ, để khi đối chiếu kết quả biên tập còn nhận ra chỗ nào đã bị sửa lệch với ý mình. Khi đọc kết quả, anh em đặt bài mẫu bên cạnh, đối chiếu từng chỗ Gem sửa và kiểm tra cách xưng hô có khớp với những gì đã ghi trong ô instructions hay chưa.
Anh em tìm mục Knowledge rồi bấm Add files để chọn file mẫu cần thêm vào Gem. Nếu file nằm trên máy, anh em chọn Upload files; nếu file nằm trên Google Drive, anh em chọn Drive để thêm file đó vào Gem làm tài liệu tham khảo.
Để thêm file từ Drive, anh em cần bật Keep Activity và kết nối Google Workspace với Gemini Apps. Keep Activity là tuỳ chọn lưu hoạt động trong tài khoản Google của anh em.
Anh em ghi rõ điều Gem cần tham khảo trong file mẫu. Chẳng hạn, anh em yêu cầu nó tham khảo cách xưng hô và cách giải thích ý khó trong file mẫu khi biên tập đoạn mới.
Anh em có thể bật tuỳ chọn ẩn trích dẫn của Gem để câu trả lời không hiện nguồn từ file mẫu. Tuỳ chọn này cũng ẩn trích dẫn của file anh em upload trong các phiên chat với Gem. Mình khuyên anh em giữ trích dẫn lúc kiểm tra kết quả.
Bước bốn: Anh em thử kết quả rồi lưu
Anh em gõ prompt vào khung preview ở bên phải trang tạo Gem, tức chỗ anh em thử xem công cụ sẽ trả lời ra sao với phần hướng dẫn vừa nhập vào ô instructions. Một prompt là yêu cầu anh em gửi cho công cụ, chẳng hạn một đoạn bài cần sửa kèm cách nhận xét đã đặt cho Gem.
Anh em dán một đoạn bài thật vào khung preview, bấm gửi, rồi đọc xem Gem có sửa từng câu, giải thích lý do và giữ đúng cách xưng hô không.
Anh em đối chiếu cách xưng hô của Gem với file mẫu. Nếu Gem đổi cách xưng hô, anh em quay lại ô instructions, ghi rõ cách xưng hô cần giữ, rồi gửi lại đúng đoạn đó để thử tiếp.
Anh em chỉnh phần Format nếu các nhận xét còn khó đọc. Khi chỉnh instructions, anh em cứ giữ nguyên đoạn đã gửi vào preview, để đối chiếu câu trả lời trước và sau mỗi lần sửa mà không bị lẫn với một bản thảo khác nữa.
Mình nhắc lại với anh em rằng khung preview không tự lưu Gem vừa tạo. Anh em nhớ bấm Save. Dù câu trả lời đã hiện ra trong preview, Gem vẫn chưa được lưu đâu anh em.
Lỗi hay gặp
Anh em nhớ bấm Save sau khi thử trong khung preview, vì chỉ thử thôi thì Gem chưa được lưu. Trước khi giao bài tiếp theo, anh em mở lại danh sách Gem của mình để chắc là Gem đã được lưu. Mình đề xuất bước kiểm tra này, còn tài liệu chỉ dặn bấm Save.
Với file trên Drive, anh em nhớ bật Keep Activity và kết nối Google Workspace với Gemini Apps để thêm được file vào Gem. Nếu anh em chưa kết nối, tài liệu ghi là Gemini sẽ cho anh em lựa chọn để kết nối.
Nếu phần Gemini viết lại chưa đúng ý, anh em sửa thẳng trong ô instructions trước khi giao bài tiếp theo.
